Po sezonie pracy w górskiej miejscowości sprzedajesz akcje albo ETF-y i zastanawiasz się, czy sam przelew pieniędzy z platformy wystarczy do rozliczenia. PIT-38 zwykle obejmuje dochód ze sprzedaży papierów wartościowych, udziałów, instrumentów finansowych lub kryptowalut, najczęściej według stawki 19%, ale sam zakup kryptowaluty i dochód z zagranicy zmieniają sposób wpisywania danych.

Najważniejsze zasady rozliczenia kapitałów pieniężnych
- PIT-38 (18) służy do wykazania dochodu albo straty z określonych inwestycji oraz kosztów związanych ze zbyciem kryptowalut.
- Dochody osiągnięte w 2026 roku rozlicza się od 15 lutego do 30 kwietnia 2027 roku.
- Podatek od dochodu z odpłatnego zbycia papierów wartościowych i kryptowalut wynosi 19%.
- Brak formularza PIT-8C od zagranicznego brokera nie oznacza braku obowiązku złożenia zeznania.
- Zakup kryptowaluty bez jej sprzedaży również może wymagać wykazania kosztów w PIT-38.
Sprzedaż aktywów uruchamia obowiązek, sam zakup akcji jeszcze nie
Formularz składasz wtedy, gdy w roku podatkowym doszło do zdarzenia, które tworzy przychód albo koszt przypisany do kapitałów pieniężnych. Aktualny druk to PIT-38 (18), dostępny na stronie Ministerstwa Finansów.
Do tej grupy należą przede wszystkim odpłatne zbycie akcji, udziałów, papierów wartościowych, jednostek funduszy kapitałowych oraz realizacja praw z instrumentów pochodnych. Samo kupno akcji lub ETF-ów, bez ich sprzedaży, nie tworzy jeszcze przychodu do opodatkowania.
Inaczej działa rynek kryptowalut. Zakup kryptowaluty może być kosztem wykazywanym w zeznaniu nawet wtedy, gdy w tym samym roku nie było sprzedaży. Ten wyjątek często umyka osobom, które traktują PIT-38 wyłącznie jako formularz dla zrealizowanego zysku.
Termin zależy od roku, którego dotyczy zeznanie. Przy dochodach osiągniętych w 2026 roku PIT-38 składa się od 15 lutego do 30 kwietnia 2027 roku. Jeżeli z rozliczenia wynika podatek, również trzeba go uregulować w tym terminie.
PIT-38 jest odrębnym zeznaniem od formularza dotyczącego wynagrodzenia z pracy. Możesz więc mieć równocześnie PIT-37 z pensji i PIT-38 z inwestycji. Podobnie ulga na dziecko nie jest automatycznie przenoszona do tego formularza, dlatego zasady jej rozliczenia opisuje osobno ulga na dziecko.
Przy sprzedaży akcji podatek liczysz od wyniku po kosztach
W części C wpisujesz przychód oraz koszty uzyskania przychodów. Informacja PIT-8C pomaga, ale nie zawsze zamyka temat. Zgodnie z broszurą do PIT-38 dane z PIT-8C uzupełnia się o inne udokumentowane koszty, a transakcje bez tej informacji wykazuje się na podstawie własnych dokumentów.
Przychodem nie jest kwota, którą wypłacasz z rachunku maklerskiego. Liczy się wartość odpłatnego zbycia aktywów, a więc cena sprzedaży wynikająca z transakcji. Do kosztów mogą należeć między innymi wydatki na zakup sprzedanych papierów, prowizje przy zakupie i sprzedaży oraz określone opłaty związane z rachunkiem lub transferem aktywów.
Prawdę mówiąc, najczęściej problemem nie jest sam formularz, tylko pomieszanie kwoty sprzedaży z kwotą wypłaty albo pominięcie prowizji. Poniższy przykład pokazuje, jak taki błąd wpływa na wynik.
| Element rozliczenia za 2026 rok | Kwota | Znaczenie |
|---|---|---|
| Przychód ze sprzedaży akcji | 25 000 zł | Kwota odpłatnego zbycia wykazana w części dotyczącej art. 30b |
| Wydatki na zakup sprzedanych akcji | 17 600 zł | Podstawowy koszt uzyskania przychodu |
| Prowizje i opłaty transakcyjne | 400 zł | Udokumentowane koszty związane ze sprzedażą |
| Dochód z bieżącego roku | 7 000 zł | Przychód pomniejszony o koszty |
| Strata z poprzednich lat | 3 000 zł | Odliczenie, jeżeli dotyczy tego samego źródła |
| Podstawa opodatkowania | 4 000 zł | Kwota po uwzględnieniu dopuszczalnego odliczenia |
| Podatek według stawki 19% | 760 zł | Kwota do zapłaty przed ewentualnymi odliczeniami zagranicznymi |
W tym przykładzie wpisanie wyłącznie kwoty 25 000 zł jako podstawy podatku zawyżyłoby zobowiązanie do 4 750 zł. Prawidłowe uwzględnienie kosztów i straty zmniejsza je do 760 zł. To właśnie dlatego dokumenty zakupu, potwierdzenia prowizji i roczne zestawienia brokera trzeba zachować razem, a nie tylko pobrać sam raport sprzedaży.
Kryptowaluty prowadzą do innego wyniku niż akcje
Przy kryptowalutach nie każda wymiana oznacza sprzedaż opodatkowaną. Wymiana jednej waluty wirtualnej na inną walutę wirtualną nie jest odpłatnym zbyciem, natomiast sprzedaż za złote, euro lub dolary, zapłata kryptowalutą za towar albo uregulowanie nią zobowiązania już może nim być.
Aktualne zasady opisuje serwis podatki.gov.pl. Kosztem są udokumentowane wydatki bezpośrednio związane z nabyciem waluty wirtualnej oraz koszty jej zbycia. Nie zaliczysz do nich między innymi wydatków na sprzęt do kopania kryptowalut, energię zużytą przy kopaniu ani kosztów finansowania zakupu.
Załóżmy, że w 2026 roku kupujesz kryptowaluty za 8 000 zł i nie sprzedajesz ich do końca roku. W PIT-38 wykazujesz koszt 8 000 zł, ale nie powstaje podatek, bo nie ma przychodu ze zbycia. Niewykorzystana kwota przechodzi do kosztów w kolejnym roku.
To odróżnia kryptowaluty od akcji. Przy akcjach zakup pozostaje kosztem do momentu sprzedaży, natomiast przy kryptowalutach wydatki na nabycie trzeba wykazywać w roku ich poniesienia, nawet gdy aktywa nadal znajdują się na rachunku.
Przy kryptowalutach nie powstaje klasyczna strata rozliczana tak jak strata ze sprzedaży akcji. Gdy koszty przewyższają przychód, nadwyżka zwiększa koszty kolejnego roku. Nie można jej swobodnie odliczyć od dochodu ze sprzedaży akcji czy ETF-ów.
Brak PIT-8C od zagranicznego brokera wymaga własnej dokumentacji
Twój e-PIT może być pomocny przy polskim rachunku maklerskim, ale nie należy traktować go jako kompletnego zestawienia wszystkich inwestycji. Jeżeli platforma zagraniczna nie przekazała danych do polskiej administracji, przygotowane zeznanie może nie zawierać żadnej transakcji z tego rachunku.
W takiej sytuacji postępowanie powinno wyglądać następująco:
- Pobierz roczne zestawienie transakcji, historię zakupów, sprzedaży i prowizji.
- Oddziel transakcje zamknięte od samych zakupów aktywów, które nadal posiadasz.
- Przelicz każdą kwotę walutową na złote według właściwego kursu.
- Połącz dane z polskich i zagranicznych platform, pilnując, aby tej samej transakcji nie ująć dwa razy.
- Uzupełnij PIT-38 oraz, jeśli dotyczy to dochodu zagranicznego, odpowiedni załącznik PIT/ZG.
- Po wysłaniu zachowaj urzędowe poświadczenie odbioru.
Kwoty w dolarach, euro czy frankach przelicza się na złote według średniego kursu waluty z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu albo poniesienia kosztu. Narodowy Bank Polski publikuje tabelę A kursów średnich w każdy dzień roboczy, dlatego kurs z dnia transakcji nie zawsze będzie właściwy.
| Sytuacja | Prawdopodobna przyczyna lub skutek | Co zrobić |
|---|---|---|
| Twój e-PIT nie pokazuje sprzedaży u zagranicznego brokera | Broker nie przekazał polskiej informacji PIT-8C | Rozlicz transakcje na podstawie statementu i własnych potwierdzeń |
| W 2026 roku kupiono kryptowalutę, ale nie było sprzedaży | Powstał koszt do wykazania, lecz nie powstał podatek od dochodu | Uzupełnij część dotyczącą walut wirtualnych i zachowaj dowody zakupu |
| Kwota w PIT-38 różni się od raportu w USD | Zastosowano niewłaściwy kurs albo pominięto datę kosztu | Przelicz każdą transakcję według kursu z poprzedniego dnia roboczego |
| Wykazano podatek, ale nie ma automatycznego potrącenia | Przy tym rodzaju dochodu podatek rozlicza podatnik | Wpłać należność na mikrorachunek podatkowy w terminie złożenia zeznania |
Zakup używanego samochodu nie trafia do PIT-38, nawet jeśli został sfinansowany pieniędzmi z inwestycji. Obowiązek dotyczący takiej transakcji sprawdzisz w materiale o tym, kiedy następuje PCC za samochód.
Stratę rozliczasz przez pięć lat, ale nie z każdym dochodem
Strata z odpłatnego zbycia akcji, udziałów lub instrumentów pochodnych nie przepada po zakończeniu roku. Można ją rozliczać przez pięć kolejnych lat podatkowych, ale wyłącznie z dochodem z tego samego źródła.
Masz dwie podstawowe możliwości. Możesz odliczać maksymalnie połowę straty w kolejnych latach albo jednorazowo odliczyć kwotę do 5 000 000 zł, a pozostałą część rozliczać później z zachowaniem ograniczenia połowy straty w danym roku. Szczegółowe zasady wynikają z art. 9 i art. 30b ustawy o PIT.
Przykładowo strata z akcji może obniżyć przyszły dochód ze sprzedaży akcji, ETF-ów lub innych instrumentów objętych tym samym mechanizmem. Nie pomniejszy jednak pensji z pracy ani dochodu z kryptowalut, ponieważ te kategorie mają odrębne zasady rozliczenia.
Osobno trzeba przeanalizować podatek pobrany za granicą. Można go odliczyć tylko do wysokości limitu przypadającego proporcjonalnie na zagraniczny dochód. Jeżeli łączny dochód kapitałowy wynosi 10 000 zł, a z zagranicy pochodzi 4 000 zł, limit odliczenia przy stawce 19% wynosi 760 zł. Zagraniczny broker mógł pobrać więcej, ale nadwyżka nie zawsze pomniejszy polski podatek.
Uważam, że przy jednym polskim rachunku i kilku transakcjach wystarczy spokojne przejście przez dokumenty, natomiast połączenie kilku brokerów, walut obcych, kryptowalut i strat z poprzednich lat uzasadnia konsultację z doradcą podatkowym.
Przed wysłaniem formularza sprawdź źródło każdej kwoty
Najbezpieczniejszy porządek pracy jest prosty: najpierw rozdziel sprzedaż papierów wartościowych od kosztów kryptowalut, później przypisz do każdej pozycji dokument i dopiero na końcu wpisz dane do formularza. Sam wynik wyświetlony przez platformę inwestycyjną nie zawsze odpowiada polskim zasadom, szczególnie gdy transakcje były zawierane w obcej walucie.
Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady doradcy podatkowego. Przy nietypowych instrumentach, zagranicznych wypłatach, dużych stratach albo niezgodności danych przed wysłaniem korekty lub zeznania skonsultuj dokumenty ze specjalistą.